Skąd bierze się obrzęk nóg? Co może być jego przyczyną i jak sobie z nim radzić?
Zakrzepica żył głębokich
Choroba ta polega na powstawaniu zakrzepów w obrębie kończyn, przede wszystkim właśnie kończyn dolnych. Jej pierwszym objawem jest gwałtowny skurcz mięśni, który w odróżnieniu od zwykłego nie ustępuje przy zginaniu stopy i naciskaniu na podeszwę, ale wręcz się nasila. Charakterystyczną cechą tego skurczu jest uporczywość — próby rozciągania czy masażu nie przynoszą ulgi, a dyskomfort narasta.
Obrzęk, jaki pojawia się przy zakrzepicy żył głębokich, występuje nagle, jest jednostronny, nie poddaje się uciskowi. Powstaje poniżej zakrzepu — najczęściej w okolicach kostki. Czasem obejmuje całe podudzie lub udo. Niekiedy obrzękowi towarzyszy zaczerwienienie, nadmierne ucieplenie i tkliwość przy dotyku. Możliwe jest także pojawienie się widocznego nabrzmienia żył powierzchownych oraz uczucie napięcia skóry w obrzękniętym miejscu.
Objawy te są skutkiem stanu zapalnego naczynia i zwiększonego przepływu krwi w naczyniach włosowatych. W niektórych przypadkach pojawia się stan podgorączkowy, a nawet gorączka osiągająca 38–39°C. Powikłaniem w tej chorobie mogą być zatory w tętnicy płucnej spowodowane przez kawałki skrzepliny z kończyn dolnych, które oderwawszy się, docierają do krążenia płucnego. Zagrożenie to rośnie szczególnie przy zakrzepach obejmujących uda i miednicę.
Najbardziej zagrożone chorobą są osoby po czterdziestce prowadzące mało aktywny tryb życia oraz kobiety przyjmujące doustne środki hormonalne. Do grupy ryzyka należą również pacjenci po przebytych zabiegach chirurgicznych, osoby z nadwagą, palaczy oraz ci, którzy często odbywają długie podróże samolotem lub samochodem bez możliwości ruchu kończynami.
Przewlekła niewydolność żylna
Inną przyczyną opuchlizny nóg może być przewlekła niewydolność żylna. Choroba ta polega na tym, że krew zalega w żyłach, przez co są one rozciągane, a ich prawidłowa praca staje się utrudniona. Zastawki znajdujące się wewnątrz żył przestają sprawnie zamykać się, co prowadzi do cofania się krwi i narastania ciśnienia w naczyniach. To nadciśnienie żylne wymusza przenikanie płynu do tkanek międzykomórkowych, wywołując obrzęk.
Do objawów należy ból nóg, uczucie ich ciężkości nasilające się w godzinach wieczornych, brązowe zabarwienie skóry lub jej owrzodzenie, a często także żylakowate poszerzenie żył. Co do samej opuchlizny, to obrzęki są przewlekłe i mogą być jednostronne lub symetryczne. Charakterystyczne jest to, że opuchlizna zmniejsza się po odpoczynku z uniesieniem nóg i nasila po długotrwałym staniu lub siedzeniu. Skóra w obrzękniętych miejscach staje się cieńsza, bardziej wrażliwa na urazy i wolniej się goi.
Pacjenci często opisują uczucie pełności, swędzenie skóry oraz nocne skurcze łydek. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do zmian troficznych — owrzodzeń trudno poddających się leczeniu, wymagających specjalistycznej opieki flebologicznej.
Obrzęk limfatyczny
Inaczej nazywany słoniowacizną, jest to obrzęk tkanek spowodowany zastojem limfy. Może on być skutkiem wady wrodzonej — niedorozwoju naczyń limfatycznych — albo nabytego uszkodzenia naczyń chłonnych, na przykład po urazie, infekcji, leczeniu onkologicznym czy zabiegu operacyjnym z usunięciem węzłów chłonnych. Układ limfatyczny, odpowiedzialny za odprowadzanie nadmiaru płynu tkankowego, nie radzi sobie z jego transportem, co prowadzi do kumulacji białek i płynu w tkankach.
Choroba rozwija się stopniowo, w miarę jak przeciążają się naczynia limfatyczne. Początkowo obrzęk jest miękki, ustępuje po podniesieniu nogi i odpoczynku. Z czasem jednak przybiera charakter przewlekły — tkanki włókniejąstają się sztywne, a opuchlizna nie zmniejsza się nawet po długim odpoczynku. Kiedy osiąga zaawansowaną formę, jego objawami oprócz ogromnej i stale powiększającej się opuchlizny stają się stwardniała skóra, wybrzuszenia, grudkowate narośla, uczucie ciężkości, problemy z poruszaniem kończyną, czasem też ból wywołany napięciem tkanek. W zaawansowanym stadium choroba ta może prowadzić nawet do konieczności amputacji kończyn z powodu zakażeń bakteryjnych, owrzodzeń lub niewydolności krążenia miejscowego.
Nieleczona słoniowacizna powoduje też zaburzenia psychologiczne związane z wyglądem kończyny oraz ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu.
Jak łagodzić obrzęk nóg?
Jak wynika z tego, co tu napisaliśmy, opuchlizna nóg nie jest chorobą samą w sobie, ale występuje jako objaw różnych chorób. By sobie z nią poradzić, decydujące jest zatem leczenie tej konkretnej choroby, która jest jej źródłem. Bez odpowiedniej diagnozy i terapii pierwotnej przyczyny wszelkie działania łagodzące będą miały charakter jedynie objawowy.
Można jednak podjąć pewne środki, żeby złagodzić opuchliznę. Należy siedzieć z nogami wspartymi na stołeczku lub poduszce na wysokości bioder — taka pozycja ułatwia odpływ krwi żylnej i limfy z kończyn dolnych. Skuteczne jest również układanie się na wznak z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca przez co najmniej 15–20 minut kilka razy dziennie.
Powinno się też ograniczyć spożycie soli, która zatrzymuje wodę w organizmie i potęguje obrzęk. Zaleca się spożywanie nieprzekraczające 5 gramów soli dziennie. Przydatne jest również zwiększenie aktywności fizycznej — spacery, pływanie czy łagodne ćwiczenia usprawniające przepływ limfy pomagają zmniejszyć zastój płynów.
Pewne efekty może też przynieść przyjmowanie leków moczopędnych, ale nie należy tego robić bez uprzedniej konsultacji z lekarzem. Samowolne stosowanie diuretyków może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, odwodnienia i pogorszenia stanu naczyń. W przypadku przewlekłej niewydolności żylnej pomocne są pończochy lub rajstopy uciskowe dobrane do stopnia nasilenia objawów. Przy obrzęku limfatycznym stosuje się techniki drenażu limfatycznego wykonywane przez specjalistów.
Warto także wdrożyć dietę bogatą w produkty wspierające odporność i regenerację naczyń — warzywa, owoce bogate w witaminę C, siemię lniane oraz odpowiednią ilość białka. Nawodnienie organizmu — picie około 2 litrów płynów dziennie — wspiera prawidłowy metabolizm i odprowadzanie toksyn. Jeśli obrzęk utrzymuje się mimo zastosowanych środków lub narasta, koniecznie należy zgłosić się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki.
brak komentarzy